Popular Posts

Showing posts with label SERMON. Show all posts
Showing posts with label SERMON. Show all posts

Monday, 16 January 2012

KOHHRAN PATHIAN CHHUNGTE


KOHHRAN - PATHIAN CHHUNGTE

                                                                                                                               
VANLALPEKA PACHUAU –
                                                                                                                 

            Krista thisena din, Thutak ban leh innghahna, ‘Kohhran’ hi ‘Pathian chhungte’ tia sawi  a ni thin.

                Chhungkaw mak leh danglam, chhungkaw ropui ber chu ani takzet mai. Mita hmuha, kuta khawih theih piahlamah ‘NUNG’ anei tlat a. Khawvel piahlam chatuan hmun thlenga awm reng tur leh mang ve hauh lotur chhungkaw hlun tur awm chhun ani bawk.
           
John Calvina  chuan ‘ Mi in Pathian hi ka pa tia ako anih chuan. Kohhran –  hi Nu berah a neih tur ani’ zuk ti hial a. 

                         Eng ang chhungkua nge annih?

Pathianin khawvel bawlhhlawh tak ata , Afapa Isua hmanga a koh chhuahte anni a. Khawvel chhungah a awm a, amaherawhchu a chhungah khawvel a awm ve lo. A chhunga cheng te chu, sual nih inhriaa sim te ni mah se ‘ Mi thianghlim inpawlkhawm’ tih anni tlat thung.
           
 Pawnlam mawina zawnga beltu tamtak nei mahse tumah a hnar ngailova, dawhthei takin rorelna ni atan a khek mai thin. Hnathawh tha tinreng athawk chhuak chung hian, fak leh chawimawi a hlawh khat em em a, a leh alinga vuttui thlawrbel tih ang main, do tu leh er tu erawh angah hle. Khawvel mitten sawichhe fo thin mahse, a chhunga cheng anpung deuh deuh a. Sawichhe fo tute pawhin  atawp khawkah chuan tlukluh nan an hmang leh nge nge thin. Inngaitlawm hle mahsela a hnuaihnung hauh lova, khawngaihna ngah hle mahse pal zut theih erawh ani hauh lo.
           
Chhungkua azawnga hlun leh hung ber, member tamna ber ni chungin, a chhunga cheng mi zetinreng – milian leh mite, mi fing leh mawlber te pawh, lungrual takin a kuahkhawm vek thei hi amak thlawt.  Mifing leh ropuite  thlahthlam chuang lova, mimawl leh hnuaihnung takte pawh mi tangkai leh  zahawm takah a chherchhuak thin hian, a ropuina leh danglamna a belh chhah lova, a nem nghet zawk ani. Sual dova haw em em  tu nichung a, chung mite sengkhawm hna  thahnemngai taka a thawk tlat site hian, han tel ve a,  belh chian leh zual ati chakawm hle.

             A telve dan kawng a awm em
           
Awm tehreng mai, kawng awlsam erawh ani lo. Tel dan dika tel tum  tan erawh kawng tluang leh nuam tak anei. Michaklo leh mawl berte pawh an kal theihna turin, he kawngah hian, hruaitu Thlarau Thianghlimin ban aphar reng bawk.
           
He kawng hi mi bawlhlawh te tan khar tlat nimah se, Chung mite tana siam ani tlat si leh Thianghlimna kawng ni chung renga mi Thianghlim ni a inngaite te tana siam ani tlatlo hi a maka, a chhan leh avang pawh chhiarkawp leh khawvel thiamna chi hrang hmanga han chawh chhuah rual  anilo

            Engtianga telve theih nge  -

 Zawlnei Isaian ‘ Chutah chuan lamlian a awm ang, kawng nen, chu chu ‘Thianghlimna Kawng’ an ti anga.Mi bawlhhlawh chu chutah chuan ankal lo ang, amaherawhchu chumi te tan  ani zawk ang..’ Tia alo sawi lawk   tawh angin.Thlarau Thianghlim zara  sualzia leh chungpik zia inhriaa, Thianghlimna leh Nunna chu Kristaah a awm tih leh, chhanchhuahna chu, Krista phun, Kohhran – ‘Pathian chhungte’ kal tlangin a chan theih tih ring chunga, sualsimna thinlung putu ten  chu kawng chu zawhin, chhungkaw member atan lawmluh anni thin. 
  Hei hian chhungkaw lu ber, Lal Isua hi, mifel takte lam tura lokal anih loh zia leh misualte lama simtir tura lokal anih zawkzia anem nghet thlap.

Chatuan thlenga awm tur chhungkaw hlun.


Khawvelah hian Lal Chhungkaw ropui tak tak anlo awm tawh a. Mahse kumhlun reng awm lovin an mang zo zel a, rei an daih ngai lo. ‘Pathian chhungte’ erawh hi chu, kan bultanna tlawm in dodaltu leh tih chhiat tumtu nei reng thin mah ila kan ropui zual zel dawn a. Chaklohna leh harsatna, sual thlipui ten min nuai thin mahse. Van Jerusalem nen kan inzawm miau  vangin, lei lawmna aia lawmna ropui zawk Van lawmna in kan khat tlata., a member kan pung tual tuala, kanla pung zualzel ang   –
Chuvangin -
                       
‘ Khawvel lawmna aral meka,
                        A ropui leh mawina nen;
                        Zion fate chauh lo chuanin,
                        Lawmna tak annei lo ve’

ti a hmangaihna hrui khat vuantlatin hmatiang i sawn zel ang u.

HNEHNA THURUK


HNEHNA THURUK
                                                                                                                                                Vanlalpeka Pachuau
               
Ringtute hian, hnehna nun neih kan duh a, chutih laiin kan hneh lo fo va. Chak reng kan duh a, mahse kan chau thin. Hlim reng kan duh a, mahse lungngaiin kan kun fo si !

 Engtinnge an lo tih bik le ?

Min chhan chhuak dawn lo mah se : Sadraka te thian ho, rawhtuina meipuiin a hliau zuai zuai tawh a. Meipui ata chhanchhuak dawn lo mah se, Lalpa an phatsan dawn loh zia an puang hmiah mai. Meipui chu a let sarihin an tih sat belh a, an paih lut ta ngei bawk. Tlai ngai lo Pathianin a va chhan chhuak chiang si em. An thian ho chuan dinhmun ropui takah hlan kai in an awm ta zawk a. (Daniela 3:16-18)
 Harsatna leh fiahna thlipui a lo tleh a, la kiang turin kan dil a, a kiang mai lo fo. Lalpa a reh vung vung mai si. Diabola lah chuan, chu tak chu tin zawn chat in, Pathian laka inthlahrunna tha lo leh rinhlelhna nasa tak nen a han chhu nawn nghal zat a. Beidawnga kun tlawk tlawk chang a awm thin. Chau va zam mai tur a ni lo. Sadraka te ang hian, ‘Min chhan chhuak dawn lo mah se’  kan tih ve theih a tul tak zet. Chu chuan rah duhawm tak a chhuah in, hnehna leh rinna nghet leh zual kan neih theihna kawng pawimawh tak a ni.

Lalpa lam en in, amah an chet tir : Davida, a fapa hlauva a tlan chhiat khan, Simeian lunga  vawmin anchhia a lo lawh tuar tuar a, mahse anchhe lawh mek tu lam a en tlat lo, “Anchhia chu mi lawh ang hmiang : LALPA tihtir a ni si a. LALPA  chuan ka hrehawmzia a hmu ang a, a tha lamin min rul leh mai pawh a ni thei e” tiin, Lalpa en nachang a hria. Hah dam diai a, Lalpa chet hun a nghah mai theihna kha, a hnehna thuruk zuk ni daih a.  (2 Samuela 16 ;9ff)
Lalpa hriatpuina leh remtihna chin zel ah hian, kan duh loh zawng tak thil kan chungah a thleng fo thin (Joba ang khan, LALPAN tul a ti miau thin si a). Dik tak chuan, tu khaw hriat pui lem loh hian, chhungril in phunnawina leh dem tur a dap duh viau. He tih lai tak hian, ‘Ngawi ula, Pathian ka ni tih hre rawh u’  (Sam 46:10a) tih kan hmuh angin. LALPA lam en tlat chung a, a kuta inhlan thlap theih hi, ringtu nuna hnehna leh tuinung lui luan chhuahna hnar a lo ni. Cheimawi loh Krossah khan, Lal Isua ngei pawh Pa Pathian phalna ngeia sawr fu vekin a awm si a.
               
Phurna pe tu LALPAA in nghat in. ‘Lungpuia in sa chu a ding nghet a. Tiaudupa in sa chu a chim thuai a, a sawp chu nasa tak ani nghe nghe.’ (Luka 6:46-49)
Thlarau zara phurna thar kan chan in. Phurna min petu LALPA ah in nghat lo va, kan phurna boruak leh mimal chhungril phurna ah in nghah a awl fo.(Khawi dinhmun zawkah nge  kan din aw?). Phurna chuan chuai hun a nei thin, chuta innghat tu chu a chuai ve chawp chilh fo. Phurna ngawt ni lo va, phurna petu LALPAA in nghat tlat tu chu, a phur na te lo chuai mah se, ‘A  lawmna chu LALPA dan- ah a ni tawh zawk a’. Harsatna karah pawh, “ Ka lawm cheu vang, natna thlah lo chung pawhin,…Ka tlantu chu a nung tih ka hre si a”(Joba 6:10 / 19:25) tih chu thupui berah a nei a. Phur lo leh chak lem lo chung chung pawh a, LALPA tan rinawm a, fak tlat thin te thlarau lam nun thuruk chu, a dai thuk ve deuh deuh va. Pathian khawngaihna chu atan hnehna a nih zia hria in, LALPA lo chu chhuan tur dang a nei tawh ngai lo.      

A tum tlat a : Daniela chuan thlemna tinreng kar ah, lal chaw leh  uaiin tha tinreng te chuan intihbawlhhlawh loh a tum tlat a. A bul tanna tlawm hle mah se, din hmun chung nung taka hlan kai a awm in, Pathianin a chawimawi ta zawk a. (Daniela 1: 8)
   Ringtu nun kawngah hian, nun khua a ngui, chhungril a ruak. Hman ang in, inkhawm, tawngtai, Bible chhiar leh Pathian chawimawi chakna te chu, chhungril ah tur ut ut tu a awm tawh si lo. Hlimna in a tawn san laia chhuanlam tling ngai reng reng lo te chu, inkhawm loh mai chhuanlam a tan a lo tling riau tawh a. Mi dang nun a tanga in teh lungawi in, mita hmuhtheih, kuta khawih theih (Materials) thil chihrang hrangah, chhungril nun ruak hnawh khahna dap mai a awl fo. He tih lai a  tum tlat na nei lo tu chu, Thlarau Thianghlim ti lungngaia, khup zawi ban uaithla leh boral tura tlu sawp ta pawh an awm hial thin. (In siam that thuai na chang an hriat loh chuan).

Hmeichhe pakhat ruihhlovin a sawisak fe tawh chuan, “LALPA, mi chak lo tak ka ni, ka harsatna te hi tam hle mah se, nangmah lo chu belh tur  ka nei chuang lo. Min lo pawm tawh lo pawh ni la, ka chelh tlat  ang che a, ka phatsan dawn lo che...!” ti in, han tap chhuak rawih rawih a maw le. Tawngtaina leh in pekna hlawhtling tak a lo ni. Tunah chuan rampawn thlenga  feh chhuakin, rawngbawltu tangkai tak a ni tawh nghe nghe. Mi tlawm tak pawh ni se, Pathian leh a duh zawng tun din tum tlat tu te hi, LALPA hian a chawimawi tlat zel.   

  Fiah na thlipui, chak loh na chi hrang leh, khawvel hipna leh nekna karah pawh ‘HNEHNA TUHRUK’  vawng tlat tute chuan,

“ Isua tan rinawmah ka inpe,
Amah ringin,
Ka hmangaihna ka rawn hlan e,
I tan ti famkim rawh”
“Isu ka lawmna ber ni la…..”
“Lal Isua ka duhber min hruaitu atan….”
ti a, Hnehtu Lal Ropui fak chungin, nitinin hnehna thar an chang zel thin.


Sunday, 15 January 2012

SIMNA DIK


SIMNA DIK
B/R: 2 Korinth 7:10f ; 2 Chronicles 7:14; Tirhkohte 3:19;
                                     
            Pathian thu kan ngaihtuah ho atan, Lalpa zawlneite thu ken lian berte zing
a mi. Lal Isua leh Baptistu Johana pawn rawngbawl hna an tan phat atanga an tlang au pui nghal, Penticost Thlarau Thianghlim changtute ngei pawn huaisen taka an puan chhuah nghal thuai thuai khawpa thuchah pawimawh, ‘SIMNA DIK’ chungchang ka rawn thlang chhuak ani.

            Simna thu hi kan ngaithla  fova, tamtak chuan misual langsar hote tan bikah kan ngai chawk thin.
            Kan Pathian  hian tute nge sim tura a koha thu a pek, misual langsar chauh te hi em ni? Ni lul lo mai, nang leh kei, khawvel hi ‘sim’ tura a koh te chu kan ni. Lal Isuan, “mifel takte lam tura lokal ka nilo a, misualte lama sim tir tura lokal ka ni zawk,” tiin,  misual berte tana a tawrhna ‘Kross’ kal tlangin min ko. 
             
 Engvangin nge kan sim a ngaih :
                         
Rom 3:10 ah ‘ Tumah mi fel tak reng an awm lo ….,’ tih kan hmuh ang in. Taksa, rilru leh thlarauvah sualin a fan chhuah vek. Thinlung suala khat pu a, chumi rorelna hnuaia kun fo thin, tih sual leh tih loh sual tamtak neitu te kan nih avang in kan ‘sim’ a tul a (Thuhriltu 9:3b, Nahum 1:10). Tin, Pathian ngaihdamna changa, Lalpa Thlarauvah tih harha kan awm theih naturin ‘simna dik’ kawng kan zawh angai ani.

 Kan Pathian thu ah hian, ‘simna dik’ a awm rualin, ‘simna diklo’  pawh a awm a. 
                       
            Simna diklo: 
 1) Sual tih chu in hria, mahse midang mawh puh tlatna hi Pathianin simna dik a ti lo. (Gen 3:12f; 1 Samuela 15:24f)
2) Sual avanga lungngaihna leh pawi tihna ringawt hi simna dik a tling  lo. ( 2 kor7:10,Mathai 27:3-6 ‘Juda Iskariawta’)
                                                   
           Simna dik: 
                          Chin thalo bansanna ngawt hi Bible in ‘ simna dik’ a ti lova.  Simna dik nunah                                              chuan hengte hi a awm ngei ngei thin. 

1) Mahni inhuatna tak zet leh Pathian mit hmuha inchhir ngawih ngawih na. (Sam32;51 ‘Davida’)
2) Thinlung thlakthlenga sual huatna leh hawisanna  (Thufing   28:13)
                                          
3) Pathian hnena nun hlanna leh felna hriamhrei atana inpekna (Rom 6:13)

          Engtin nge ‘simna dik’ kawng kan zawh ang:

Kohhran thurin No 6 ah ‘Thlarau Thianghlim, Pa leh Fapa ata lo chhuak chuan mihringte chu…….. , an sualzia leh chungpikziate a hriat chiantir a. Krista hriatna kawngah an rilru a tivar a,…. ,’ tih kan hmuh ang in. Thlarau Thianghlim zarah tunge kan nih, eng dinhmunah nge kan din tih kan in hriatfiah a. Thlarau Thianghlim zarah vek, chu dinhmun ata min chhandamtu ‘Isua Krista’ hriat chiantira kan awm hmasak angai a.
  Chu nun atang chuan sual hawisana, Krista ah kan nun pumpui kan hlan a tul. Chutah  chuan Hmangaih-tu (Pathian) leh Hmangaih-a (mihring suala tlu tawh hnu) inremna ropui tak a thleng  a (Lk 15:11ff). Lalpa Thlarauvah  nun pumpui chhandamna (full salvation) chang in, Krista tana dopuitu felna hriamhrei atan din tharin kan awm a, keimahni ah Thlarau Thianghlimin felna rah chi tinreng a thawk chhuak thin (Thurin 6).  


Kan ram mamawh ‘simna dik’ :

Kan ram ringtu nun han thlir hian, Krista ringtu khawvel hmaa Krista danglam pui ngam si lo. Duhamna leh hlemhletna pai reng chunga dikna lal tiang lek tum. Pathian hming lam reng chunga, Pathian aia thlakhlelh tamtak nei tu kan tam hle in alang.  
Pathian mi (Thlarau mi)  kan teh dan pawh hi kan in en fiah deuh a ngai em?  A chan maksak leh dangdai lam ah tehfung khai lovin. A nuna ze thalo leh thianghlimlo apiang sim zel a, Isua nun a tawmpui thuk leh thuk loh ah teh tur kan ni dawn lawm ni?
Sawi tur a va tam em!! Hlemhletna leh mahni hmasialna, Physical leh moral corruption in min tihchhiat tawh zia te hi. Fashion Mania in minnuai, sex bomb a puak, Pathianin min siam phunga lungawi zo lo an tam tual tual. Kristian nundan tha kal sanin kan chhehvel mi te nun danin min pawlh zawp mek?
Dikna a chuai, felna a uai, rinawmna nawrtawma awm in, hmangaihna leh induhsak tawnna pawn kawlah minliam san mek zel, Kristian ramah  rethei (hmer chiptlata awm?) te hial an au chhuak ta. Kan party (politics) system mawlh mai te hi !! Chumai ani lo, Chi tamtak thlaha lo pung tura Pathian thu in malsawmna min hnutchhiah laia, nawmsak um luat vanga (vanduaina tawk te erawh an lainatawm tak zet) fa pahnih khat bak nei peih tawh lo te pawh kan pung ta thur thur mai le!! Kan ram hmabak hi engtin ni  zel ang maw..?
             
 Heti ngawt lo deuh hian kan ram hi tisa leh thlarau ah dinthar in kan awm thei a, tun aia nuam leh tha zawk, thianghlim tak chunga changkang leh hmasawn zawk ah kan siam thei. Kawng zawh ngei ngei tur erawh kan nei, chu kawng chu eng kawng nge? He ‘simna dik’ kawng hi ani. ‘Ka hmingpu ka mite chuan inngaitlawma an tawngtai a, an awmdan sualte an hawisan chuan, ……, an sualte ka ngaidam a nga, an ram chu ka ti dam leh ang,’ (2 Chro 7:14)  ti a, min tiam tu hnenah ‘simna dik’ thinlung pu chunga kan kir a tul.

 ‘Chuvangin in sualte thaibo a nih theihnan sim ula, hawikir leh rawh u, chutichuan Lalpa  hnen ata harh hunte alo la thleng thei anga….(Tirh 3:19f),’ tiin, Lalpan min sawm. LALPA min tiharh  leh rawh tiin kan tawngtai thin. He kan beisei harhna  pawh hi, keimahni a ze thalo lai apiangte paihthla a, Isua hminga kan ‘sim’ phal zel naah alo thleng ngei ang.

Hawh u, mahni inhmangaihna ram ata chhuaka, simna dik thinlung pu chunga lamlet in, kan taksa pengte pawh felna hriamhrei atan Pathian hnenah hlan thar theuh ang u. Ani chuan min ngaidam in, min khawngaih nasa khawp dawn si a.

‘ Simna dik’ thinlung pu chunga Pa hnen kan thlen a, chhung lam leh pawn lamah dinthara kan awm ngei  na turin, Lalpan malminsawm sak rawh se.

KEI ERAWH CHUAN


KEI  ERAWH CHUAN LALPA LAM KA EN ANGA
MIKA 7:7 - 10 ; SAM 73 : 25 - 28 ; ROM 12 : 1 - 2

           Tunlai khawvel hipna leh nekna nasatak karah hian ‘ Kei erawh chuan LALPA lam kaen anga’  kan tih tlat atul lehzual tak em avangin, he thupui pawimawh tak hi karawn thlang chhuak ani.

            Zawlnei Mika hian, Pathian mi ni a inngai nghet tak, a chipui Juda sakhaw vuantute hmaah  ‘Kei erawh chuan Lalpa lam ka en anga..’ tih thu awmzenei leh huaisen thlak tak hia puan chhuah kher kher.
Mika hi Israel chhim lam Juda lalram chhung ‘Moreseth’ khaw mi ani a. Judai rama Jothama, Ahaza etc, te lal lai B.C 700 vela rawngbawltu ani a. Isaia pakhatna tenen rawnganbawl ho hman .A hming awmzia chu ‘ Pathian ang hi tunge awm ‘ tihna ani.
A hunlai boruak : Mika hunlai hian Juda hote bawhchhiatna anasa hle.
            1)   Pathian uire sanin, Baala tihlawm nan mipat hmeichhiatna kawngah an nun anhmang bawrhbang nasa hle.
            2) Duhamna leh Mite neih ang neih ve loh hlauhna avangin, retheite an nekchep a, moral leh physical corruption a hluar hle. ( Tunlai kanram dinhmun nen hian a inang thui viau mai awm e ! )
            3) Pathian chakna thahruia innghah aiin sumleh pai leh an chhehvel sawrkar te chaknaah innghahna leh chawlhna an zawng. (   ‘ Material worship’  in min tih buai tluk zet hian ? )
            4) Rawngbwltute meuh pawh  tangka sum ngainatnain abual a zova, khawvel thilah intlansiakin, beramte nun veina tak tak an nei tawh lo.
( Kanram rawngbawltu tamtakte hi eng dinhmunah tak dingve ang maw ? )
            5) An chhungril nun za hrikthlak nan, nasatakin sual an palzam a. Engkim hlutna pawh sum leh paiah an teh zo. An pawnlam landanah sakhawmi viauin lang mahse an chhungril nun tak tak LALPAN achanglo . (Kan chhungril nun hi tuin nge luah thin le/ kan value system mawlh mai te hi) 
            6) An chhehvel hnamdangte nun danin apawlh sawp. Chu chuan an Pathian biakna leh an hnam nunzia ngeipawh apawlh dal hneh hle. ( Keini pawh hetiang teh nuaiha kan chhehvel mite nundan tha lovin min pawlh sawp zui zel anih chuan ral lam kan pan  ngei  dawn a, kan Kristianna ngei pawh hian dal lam apan  ngei ang ).
            7) Chawlawlna in annun aphuar tlat. Zawlneite au aw leh Pathian vaukhanna thurum tak tak pawn annun ati danglam thei tawh lo. (Kanramah hian Pathian Thutak pawhin a khawih chet theih loh kan tam tawh  lo maw ? )
            8) Pathian aia tuipui leh buaipui an ngah , Pathian bula awm nuam anti tawh lo. (Eng hi nge kan tuipui leh buaipui ber thin hi nive ta ang le )
            Mi tihmawh leh hnam luhlul takte karah chuan, Van lam a entlat a. Pathian hmel tarlang tur leh beiseina beidawngin a hneh mek ten beiseina nung anlo neih leh naturin “ Kei erawhchuan LALPA lam ka en anga…..” ti a au chungin  , mipuite chu Lalpa lam entlata Pathian nena leng dun turin ako lawm lawm zel a. ( Hetiang taka mi huaisen leh Pathiana rinna nghat tlat tu hi kanram hian ava mamawh tehlul em ! )
 Mahse an ring an tihkhawng luihtlat avangin, Lalpan zawlneite kaltlanga alo sawitawh angin, B.C 722 ah Asuria  hmangin an chungah athinurna berhbu a leih baw ta. Asuria chuan Samari khawpui ti chhia in tamtak salah anman a. Heta tang   hian Israel ram chu sorkar angpawhin a awm talo. BC 597 ah Babulon lo lian lehin Jerusalem an tichhiaa, mitamtak salah anhruai leh bawk. LALPA lam reng hawi duhlohna in a nghawng chhuah hi ava rapthlak tehlul em.





Kan ram hmabak hi engtin ni  zel ang maw..?
Setana hian  Zu leh drugs , sual langsar tak tak  hmanga min hneh atum ber    lo. Heng –   nun thlahdahna, sual langsar lo leh thil hote hmanga, LALPA lam hawithei miahlova min siam theih chuan alungawi tawk em em thin.
Kan fashion , Hindu youga, kan value system mawlh mai te hi. Sex bomb apuak,  Pathian siam phunga lungawi lo PHERH inti, an nun Kawng  dai pherh mek an pung tual tual. Hetiang taka Pathian thlahthlamna leh sual palzamna in kanramah bu a khuar zel anih chuan, Isarel hote chunga thil thleng ang hi kan pumpelh bik hauhlovang le. Kan ram hmabak hi engtin ni  zel ang maw..?
.
Engvanginnge ‘Kei erawhchuan LALPA lam ka en anga’  kantih ve atul :
1) Sual in aphuarleh bawhbeh mek ten chakna thar ka neih theih nan a tul.(Mika 7:7f)
2) Pathian leh aduhzawng kanhriat thar zel a, Ama nun kantawmpui thuk zel theihna turin Lalpan amah ringtute lakah a phut. ( Rom 12:1f ; Hebrai 12:1-3) )
3) Sual thlemna leh harsatna tinreng karah pawh kan din ngheha, Krista thia tho leh ta zawka zarah hnehna kanchan zel  theihna turin atul. ( 2 Chro 20:17f )
4) LALPA lam hawi duhlo te chu tihborala an awm dawn avangin atul.  ( Sam 73:27 )
5) Lalpa lam en duhlo leh Pathian tana ding duhlo hnam leh ram chu a boral dawn avangin. Mimal, chhungkua , ram leh hnam dinchhuah theihna turin a tul tak zet bawk ani.( Isaia 60:12 ; Ezekiela 22:28ff  )

Sual thlemna leh harsatna tinreng karah pawh LALPA lam en tlat tute nunah chuan hengte hi a thleng ngei ngei thin.

1)      Sual ral lolianin khawvelin ankawng daltum thin mahse an zam ngailova, hnehna anchang thin (Davida leh Goliatha 1 Sam 17: 45-54)
2)      Harsatna leh nekchepna tinreng karah pawh Pathianin a humhimin a chawimawi thin(Daniela 1:8 etc)
3)      Lalpan anmamawh tinreng pe in lei leh van malsawmna in avur thin (Mat 6:33f).
4)      Lei lawmna aia lawmna ropuizawk van lawmna a chhungkhatin, van beiseina nung chantirin an awm thin (2Korinth 4: 7ff)
5)      Chatuana nung tura thi in , Vanah Nunna lallukhum khum tirin  anla awm dawn a, mittui a hul taw hang. ( Thup 2:10)
I tho ang u khai
 Sual in a bawhbeh leh beidawng mek te kan awm em, Lalpa lam en rawh. Heti ngawt lo deuh hian kan ram hi tisa leh thlarau ah dinthar in kan awm thei a,tunaia nuam leh tha zawk, thianghlim tak chunga changkang leh hmasawn zawk ah kan siam thei.
Hawh u, khawvel khupsuk ruala su velo ngam, fashion company lian leh media hotena anbawl kual ve theihloh thalairual te hian kan puanven sawichhing ila. Pathian hawisanna nasatakin min tuam mek laileh kan khawvel a chakna te chawpa boral mekin mi tamtak a boralpui mek lai hian,
Lalpa min hmang rawh tingawt tawh lovin , a hman atan inpe ila.
Minti harh rawh tingawt lovin, harhna chang ngeiturin turin a hnen pan ila.
Malminsawm rawh tingawtlovin , midangtan malsawm thlentu atan inpe ila.
Chawimawina leh lansarh duhna khawvelah hian Krista vanga mualpho ve a,           Lalpa tana mihlang niturin ‘ kei erawh chuan LALPA lam ka en anga’  tiin i tho ang u khai.
                                            LALPAN MALSAWM RAWH SE.